{"id":336,"date":"2014-07-11T03:04:56","date_gmt":"2014-07-11T00:04:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.olive.info.tr\/?p=336"},"modified":"2014-07-11T03:06:47","modified_gmt":"2014-07-11T00:06:47","slug":"karataydan-saglikli-ve-rahat-oruc-tutmanin-sirlari","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.olive.info.tr\/?p=336","title":{"rendered":"Karatay’dan Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve Rahat Oru\u00e7 Tutman\u0131n S\u0131rlar\u0131"},"content":{"rendered":"

\"Karatay\"<\/a><\/p>\n

Ramazan ay\u0131nda enerji kayb\u0131na u\u011framadan, g\u00fcnd\u00fcz uyuklamadan, ac\u0131kmadan, tatl\u0131 krizine girmeden, iftar saati geldi\u011finde k\u0131tl\u0131ktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi yemeklere sald\u0131rmadan oru\u00e7 tutabilmek i\u00e7in Prof. Dr. Karatay’\u0131n \u00f6nerileri…<\/p>\n

Her Ramazan ay\u0131nda iftardan sonra tatl\u0131lara sald\u0131r\u0131r, sonra da biriken kilolardan ve halsizlikten \u015fik\u00e2yet ederiz. Sahura kalk\u0131p yemek yemeye \u00f6zen g\u00f6sterenler ise az\u0131nl\u0131kta kal\u0131r. Bir ibadet ay\u0131 olan Ramazan\u2019\u0131n biti\u015finde, oru\u00e7 tutman\u0131n sevincini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bayram\u0131n ad\u0131n\u0131 da \u201c\u015eeker Bayram\u0131\u201d yapar, yine hastal\u0131klar\u0131 besleriz!<\/p>\n

Peki, oru\u00e7lu iken neden daha fazla \u015fekerli yiyecekleri yemek isteriz? Bunu \u00f6nlemenin yolu ne? Diyetisyenler, \u201cFazla ya\u011fl\u0131 yemeyin\u201d, \u201cTatl\u0131y\u0131 yemekten hemen sonra yemeyin\u201d gibi \u00e7e\u015fitli \u00f6nerilerde bulunsa da, neden sofraya oturunca uygulamak pek m\u00fcmk\u00fcn olmaz? Sahura kalmak neden zor gelir?<\/p>\n

Ramazan ay\u0131nda enerji kayb\u0131na u\u011framadan, g\u00fcnd\u00fcz uyuklamadan, ac\u0131kmadan, tatl\u0131 krizine girmeden, iftar saati geldi\u011finde k\u0131tl\u0131ktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi yemeklere sald\u0131rmadan oru\u00e7 tutmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil mi?<\/p>\n

\u2018T\u00fcrk halk\u0131na en uygun diyet\u2019 olarak kabul g\u00f6ren Karatay Diyeti kitab\u0131n\u0131 yazan, 50 y\u0131ll\u0131k birikimi ile bug\u00fcne kadar do\u011fru bildi\u011fimiz yanl\u0131\u015flar\u0131 d\u00fczeltmemizi sa\u011flayan ve aylard\u0131r T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcndeminden d\u00fc\u015fmeyen Prof. Dr. M. Canan Efendigil Karatay, kitab\u0131nda bu \u00e7ok \u00f6nemli ve hayati sorular\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, Ramazan ay\u0131nda oru\u00e7 tutanlara \u00f6zel iftar ve sahurda yenebileceklerin listesini de veriyor. Prof. Karatay, Ramazan ay\u0131nda iftar ve sahur i\u00e7in merak edilen sorular\u0131 okurlar\u0131m\u0131za \u00f6zel cevaplad\u0131.<\/p>\n

Ramazan ay\u0131nda pek \u00e7o\u011fumuz sahura kalkmadan oruca niyetleniyoruz. Bunun sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne gibi art\u0131 ve eksileri var? Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir sahur sofras\u0131nda neler olmal\u0131?\u00a0<\/strong>
\nSahur kahvalt\u0131 gibidir. Kahvalt\u0131 24 saat i\u00e7inde en \u00f6nemli \u00f6\u011f\u00fcnd\u00fcr. Son derece kuvvetli, sa\u011fl\u0131kl\u0131 doyurucu olmal\u0131d\u0131r. Mutlaka sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc protein, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011f ve karbonhidratlar yenmelidir.<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131kl\u0131 protein olarak yumurta, peynir ve yo\u011furt yenebilir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 karbonhidrat olarak da f\u0131nd\u0131k, f\u0131st\u0131k, ceviz, badem ve kuru meyveler tercih edilebilir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011flar ise Karatay Diyeti kitab\u0131m\u0131zda ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tereya\u011f\u0131 ve zeytinya\u011flar\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00d6rne\u011fin tereya\u011f\u0131nda pi\u015firilmi\u015f iki yumurta, bir avu\u00e7 i\u00e7i kadar beyaz peynir, yan\u0131nda bir \u00e7ay barda\u011f\u0131 kadar ceviz i\u00e7i, 10-15 zeytin<\/span> ya da bir avu\u00e7 i\u00e7i kadar ramazan pidesi i\u00e7ine peynir, domates, salatal\u0131k vb eklenerek 10-15 zeytin<\/span> ile birlikte yenebilir. Yan\u0131nda bol s\u00fct, \u00e7ay (\u015fekersiz), ayran i\u00e7ilebilir. Bir kahve (T\u00fcrk kahvesi) fincan\u0131 taze s\u0131k\u0131lm\u0131\u015f meyve suyu karbonhidrat (fr\u00fcktoz) ve g\u00fcnl\u00fck C-vitamini kayna\u011f\u0131 olarak yeterli olacakt\u0131r. Fazlas\u0131na gerek yoktur. Ayr\u0131ca tatl\u0131, bal, re\u00e7el gibi y\u00fcksek glisemik indeksli karbonhidratlar yenmemelidir.<\/p>\n

A\u00e7 kal\u0131narak, sahura kalkmadan oru\u00e7 tutmak son derece sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. Ki\u015filer kilo verseler bile ki, -genellikle ramazanda baz\u0131 ki\u015filer kilo vermek amac\u0131yla oru\u00e7 tutmaktad\u0131r- bu do\u011fru de\u011fildir ve son derece sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. A\u00e7 kalarak kilo verilmi\u015f olsa bile daha sonra fazlas\u0131yla geri al\u0131nmaktad\u0131r. Bilimsel olarak, bu olay karaci\u011fer ve pankreas\u0131 yorup, ya\u011fland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 olmaktad\u0131r. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, ileri ya\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kan \u2018dejeneratif hastal\u0131klar\u0131n\u2019 t\u00fcm\u00fcn\u00fcn art\u0131k karaci\u011fer ve pankreas ya\u011flanmas\u0131 sonucu, bu organlar\u0131n normal olarak \u00e7al\u0131\u015famad\u0131klar\u0131ndan kaynaklanmakta oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n

O zaman bu Ramazan herkesi sizin \u00f6nerilerinizle sa\u011fl\u0131kl\u0131 sahur sofralar\u0131na davet ediyor ve iftar i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klara ge\u00e7iyoruz. \u0130ftar sofralar\u0131m\u0131z\u0131n da olmazsa olmaz\u0131 hepinizin bildi\u011fi gibi pidedir. \u00d6nce pide kuyruklar\u0131na girer, s\u0131cac\u0131k pide ile evimize d\u00f6ner, so\u011fumamas\u0131 i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6steririz. \u0130ftar vaktinde de tereya\u011f\u0131n\u0131 pide ile bulu\u015fturarak, afiyetle yeriz\u2026 Hatta yedik\u00e7e yemek isteriz. Peki, neden b\u00f6yle bir \u015fey yapmak bizi mutlu eder? Do\u011fru mu yapar\u0131z?\u00a0<\/strong>
\n\u0130ftarda bir avu\u00e7 i\u00e7i kadar s\u0131cak pide ile do\u011fal k\u00f6y tereya\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde yenebilir. Pidenin glisemik indeksi %100 oldu\u011fu i\u00e7in, aniden kan \u015fekerini y\u00fckseltir ve yemekten bir iki saat sonra halsizlik, yorgunluk ve uyku hali meydana gelir. A\u015f\u0131r\u0131 miktarda pide yemek karaci\u011fer ve pankreasta ya\u011flanmay\u0131 art\u0131r\u0131r. Tereya\u011f\u0131n\u0131n glisemik indeksi ise s\u0131f\u0131rd\u0131r, bo\u015f midede koruyucu etkisi vard\u0131r, bu nedenle zararl\u0131 de\u011fil faydal\u0131d\u0131r. Tereya\u011f\u0131 uzun s\u00fcre tokluk hissi verir, oru\u00e7 tutanlara g\u00fc\u00e7, kuvvet ve din\u00e7lik sa\u011flar.<\/p>\n

Siz tereya\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 diyorsunuz ama diyetisyenler, \u201cFazla ya\u011fl\u0131 yemeyin\u201d, \u201cTatl\u0131y\u0131 yemekten hemen sonra yemeyin\u201d, \u201c\u0130ftara \u00e7orba ile ba\u015flay\u0131n\u201d gibi \u00e7e\u015fitli \u00f6nerilerde bulunuyor, ancak sofraya oturunca bunlar\u0131 uygulamak pek m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Peki, bu ya\u011f konusuna k\u0131saca a\u00e7\u0131kl\u0131k getirebilir misiniz, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir iftar sofras\u0131 nas\u0131l olmal\u0131?\u00a0<\/strong>
\nTransya\u011f denilen bozulmu\u015f ya\u011flar kanser yapmaktad\u0131r. Transya\u011flar k\u0131zartmalarda, haz\u0131r i\u015flenmi\u015f yiyeceklerde, margarin gibi ya\u011flarda fazla miktarda bulunur. Evet, bu ya\u011flar tehlikelidir! Diyetisyenler fazla ya\u011f yemeyin dediklerinde, bunlar\u0131n hangi ya\u011flar oldu\u011funu da belirtmeleri gerekmektedir. Her insan v\u00fccudunda bulunan b\u00fct\u00fcn h\u00fccreler \u00e7ift kat ya\u011fl\u0131 h\u00fccre zar\u0131 ile \u00e7evrelenmi\u015flerdir. \u00c7ift kat h\u00fccre zarlar\u0131n\u0131n temel yap\u0131 ta\u015f\u0131, lipit dedi\u011fimiz ya\u011flardan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu lipitler, ba\u015fta tereya\u011f\u0131 olmak \u00fczere hayvansal kat\u0131 ya\u011flar, omega-3 ve kolesterold\u00fcr. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011flar\u0131 diyetimizden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, h\u00fccreler zay\u0131f d\u00fc\u015fer, h\u00fccrelerin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemleri \u00e7\u00f6ker ve sonu\u00e7 olarak dayan\u0131ks\u0131z, g\u00fc\u00e7s\u00fcz kalan h\u00fccrelerimiz kendini koruyamaz, her t\u00fcrl\u00fc vir\u00fcs ve bakterilerin h\u00fccumunu geri \u00e7eviremeyerek hastalanmam\u0131za neden olur. \u0130\u015fte bu sebeple b\u00fct\u00fcn ya\u011flar\u0131 bir sepete koyup konu\u015fmak do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

\u0130nsan v\u00fccuduna, \u2018olmazsa olmaz\u2019 dedi\u011fimiz sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011flar\u0131n do\u011fal bir \u015fekilde girmesi gerekmektedir. Bu ya\u011flardan korkmamam\u0131z gerekir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u011flar yenildi\u011finde, ya\u011f olarak kana ge\u00e7mez ki, bunu da burada belirtmek ve bir \u00f6rnek vererek bu konuyu a\u00e7\u0131klamak istiyorum. Tavuk yedi\u011fimiz zaman, tavuk mu oluyoruz? Ya da maydanoz yedi\u011fimiz zaman ye\u015fil mi oluyoruz? Veya domates yedi\u011fimizde k\u0131rm\u0131z\u0131 m\u0131 oluyoruz? Sonu\u00e7 olarak, b\u00fct\u00fcn yiyecekler ba\u011f\u0131rsaklarda ufak molek\u00fcllere indirgenir, kan yolu ile karaci\u011fere ta\u015f\u0131n\u0131r ve karaci\u011ferde o v\u00fccudun ihtiyac\u0131na g\u00f6re her t\u00fcrl\u00fc yap\u0131 ta\u015flar\u0131 \u00fcretilir…<\/p>\n

\u0130ftara, bir bardak \u0131l\u0131k su ile ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Sabahlar\u0131 kalkt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u0131l\u0131k bir bardak su i\u00e7memiz gerekti\u011fimiz gibi, orucumuzu a\u00e7arken de \u0131l\u0131k suyla a\u00e7mal\u0131y\u0131z. \u00c7orba da sulu oldu\u011fu i\u00e7in rahatl\u0131kla i\u00e7ilebilir. Ancak, haz\u0131r \u00e7orbalar kesinlikle t\u00fcketilmemelidir.<\/p>\n

Evde pi\u015firilmi\u015f tarhana, mercimek, ezogelin, yo\u011furt \u00e7orbas\u0131, her t\u00fcrl\u00fc sebze \u00e7orbas\u0131 veya yuvalama gibi \u00e7orbalar olabilir. Uzun s\u00fcre bo\u015f kalm\u0131\u015f olan midemizi korumak amac\u0131yla, suyun da, \u00e7orban\u0131n da ne \u00e7ok s\u0131cak ne de \u00e7ok so\u011fuk olmamas\u0131na dikkat etmeliyiz. \u00c7orba ile birlikte, bir dilim pide ve tereya\u011f\u0131 faydal\u0131d\u0131r. Yan\u0131nda \u00f6nemli lif kayna\u011f\u0131 ve s\u0131f\u0131r glisemik indeksli oldu\u011fu i\u00e7in zeytin-<\/span>istenildi\u011fi kadar- t\u00fcketilebilir.<\/p>\n

Zeytinin ya\u011f\u0131<\/span> do\u011fald\u0131r, mide koruyucu ve kab\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyici etkisi vard\u0131r. Orucumuzu \u0131l\u0131k su ile a\u00e7t\u0131ktan sonra, zeytinya\u011f\u0131na<\/span> pide bat\u0131r\u0131p, lezzetli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yiyece\u011fi t\u00fcketerek, g\u00fcn boyu bo\u015f kalm\u0131\u015f olan midemizi yormam\u0131\u015f oluruz. Ancak zeytinya\u011f\u0131n\u0131n<\/span> so\u011fuk\u00a0bask\u0131 ve s\u0131zma<\/span> olmas\u0131na dikkat etmemiz gerekir.<\/p>\n

\u0130ftar sofras\u0131nda salata taba\u011f\u0131 mutlaka olmal\u0131d\u0131r. Bol miktarda do\u011fal fermantasyon sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu, s\u0131zma zeytinya\u011f\u0131<\/span>, sumak ve peynirli mevsim salatas\u0131 haz\u0131rlanabilir. Cac\u0131k ve ayran da \u00e7ok sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r, istenildi\u011fi kadar t\u00fcketilebilir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca yemek olarak k\u00f6fte, sulu sebzeli et yeme\u011fi, zeytinya\u011fl\u0131<\/span> yemekler, ye\u015fil mercimek yeme\u011fi, dolma, sarma, karn\u0131yar\u0131k, imambay\u0131ld\u0131 vb gibi her t\u00fcrl\u00fc yemek yenebilir. Veya her t\u00fcrl\u00fc k\u0131rm\u0131z\u0131 et kebab\u0131, 2-3 ka\u015f\u0131k bulgur pilav\u0131 ile birlikte t\u00fcketilebilir. Yaz mevsiminde oldu\u011fumuz i\u00e7in do\u011fal k\u00f6y yumurtas\u0131, tereya\u011f\u0131, tarla domatesi ve biberle haz\u0131rlanm\u0131\u015f menemen de olabilir.<\/p>\n

Buraya kadar anlatt\u0131klar\u0131m\u0131z ile iftar a\u00e7\u0131l\u0131nca, tatl\u0131 yeme ihtiyac\u0131 kalmayacakt\u0131r. Ak\u015fam ge\u00e7 saatlerde tatl\u0131 yemek do\u011fru de\u011fildir. Karaci\u011fer ve pankreas ya\u011flanmas\u0131n\u0131 ba\u015flat\u0131r ve art\u0131r\u0131r. Haz\u0131ms\u0131zl\u0131k nedenidir. \u015eeker ve v\u00fccuda etkileri konusunda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler, geni\u015f kapsaml\u0131 olarak Karatay Diyeti kitab\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n

\u015eekeri ve \u015fekerli yiyecekleri tavsiye etmiyorsunuz. Ama oru\u00e7lu iken bu yiyecekleri daha fazla yemek istiyoruz. Hele de baklava, saray sarmas\u0131, kaymakl\u0131 ekmek kaday\u0131f\u0131 ya da g\u00fclla\u00e7! Aynen pide gibi zengin-fakir t\u00fcm sofralar\u0131n ba\u015f tac\u0131. B\u00f6yle bir geleneksel al\u0131\u015fkanl\u0131k bu kadar sak\u0131ncal\u0131 ise ne yapmal\u0131y\u0131z? Bu tatl\u0131lar\u0131n yerine ne yiyebiliriz?\u00a0<\/strong>
\nDaha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi, ge\u00e7 saatlerde tatl\u0131 yemek do\u011fru de\u011fildir. Karaci\u011fer ve pankreas ya\u011flanmas\u0131n\u0131 ba\u015flat\u0131r ve art\u0131r\u0131r. \u0130nsan\u0131 s\u0131k s\u0131k yemeye zorlar, a\u015f\u0131r\u0131 miktarda ins\u00fclin salg\u0131lanmas\u0131na neden olur. Tatl\u0131 yerine kuru yemi\u015fleri ve mevsim meyvelerinden d\u00fc\u015f\u00fck glisemik karbonhidrat i\u00e7erenleri t\u00fcketirsek, daha din\u00e7 olur ve de din\u00e7 kal\u0131r\u0131z. G\u00fclla\u00e7 en hafif ve midevi oldu\u011fu i\u00e7in iftar sofralar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli tatl\u0131s\u0131d\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalmak ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde oru\u00e7 tutmak amac\u0131yla her t\u00fcrl\u00fc hamur tatl\u0131s\u0131ndan- ne kadar lezzetli olursa olsunlar- m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar ka\u00e7\u0131nmam\u0131z gerekmektedir.<\/p>\n

F\u0131nd\u0131k, f\u0131st\u0131k ve kuru yemi\u015flerden, kaynat\u0131lmadan ve \u015feker eklenmeden haz\u0131rlanan komposto t\u00fcketerek, vitamin ve mineral de\u011feri y\u00fcksek, d\u00fc\u015f\u00fck glisemik indeksli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 karbonhidratlar\u0131 t\u00fcketmi\u015f oluruz.<\/p>\n

Karatay Diyeti kitab\u0131n\u0131zda \u2018sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve pratik \u00e7ok g\u00fczel tarifler\u2019 veriyorsunuz\u2026 Peki, bu kompostonun tarifini okurlar\u0131m\u0131z i\u00e7in rica edebilir miyiz?
\nElbette. Yaz aylar\u0131nda serinletici \u00f6zelli\u011fi de olan bu besleyici kompostomuzu \u015f\u00f6yle haz\u0131rlayabilirler.
\n
\n\u015eEKERS\u0130Z SO\u011eUK KOMPOSTO\u00a0<\/strong>
\nMalzeme:\u00a0<\/strong><\/p>\n